De sleutel tot GACS-naleving: inzicht, sturing en rapportage

GACS staat voor Building Automation and Control Systems, in het Nederlands: eisen voor gebouwautomatisering. De regels komen uit de Europese EPBD-richtlijn en zijn bedoeld om grote gebouwen zuiniger te laten draaien. Dat moet gebeuren door beter te meten, te sturen en te rapporteren. Een lege ruimte wordt dan niet meer verwarmd, installaties regelen zichzelf bij en je ziet op elk moment wat het gebouw verbruikt. In dit artikel lees je wat er van je verwacht wordt en hoe Hero Balancer daarbij helpt.

Snel naar ....

Grote energieverbruikers vallen onder de GACS-verplichting

Sinds 1 januari 2026 geldt de GACS-plicht voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of koelvermogen van meer dan 290 kW. Denk bijvoorbeeld aan scholen, zorginstellingen, showrooms en sporthallen. Vanaf 2030 schuift de grens op naar 70 kW.

Hoeveel je pand in totaal verbruikt, laat je energieleverancier wel zien. Waar in het gebouw die energie heen gaat, zie je daar niet. Hero Balancer verzamelt de data van alle aangesloten installaties, zoals cv-ketels, warmtepompen en luchtbehandelingskasten, en splitst het verbruik op per installatie, per zone en per tijdstip. Zo zie je waar de pieken zitten en welke installatie meer verbruikt dan nodig is.

De temperatuurgeschiedenis van een pand, weergegeven in het Hero Balancer dashboard. De verschillende lijnen geven de verschillende ruimtes van het pand weer.

Indoor Environment Quality (IEQ)

Vanaf 29 mei 2026 hoort ook het monitoren van het binnenklimaat bij de GACS-eisen. Onder Indoor Environment Quality (IEQ) vallen onder meer temperatuur, luchtvochtigheid en luchtkwaliteit, zoals VOS en fijnstof. Met Hero Balancer meet je deze waarden per ruimte en houd je ze bij in hetzelfde dashboard.

Realtime inzicht in het energieverbruik

Volgens GACS moet je het energieverbruik continu monitoren: stroom per kwartier en gas per uur. Pas met zulke fijne meetgegevens zie je verspilling, bijvoorbeeld een installatie die ’s nachts of in het weekend doordraait terwijl er niemand is.

Hero Balancer koppelt je slimme meters aan het dashboard. Afwijkingen en trends zie je daar meteen terug. Op die gegevens baseer je daarna de sturing, de rapportages en je besparingen.

Automatische aansturing op basis van gebruik en planning

GACS verlangt dat een gebouw zich aanpast aan wanneer het gebruikt wordt, aan de buitentemperatuur en aan het tijdstip. Delen van het pand die ’s nachts, in het weekend of in de vakantie leegstaan, horen dan niet op volle temperatuur te blijven.

In de gebruikersapp van Hero Balancer stel je weekprogramma’s en uitzonderingen in. Daarna regelt de software de installaties volgens je planning, het weer en de bezetting.

Installaties kunnen op afstand worden ingeregeld en aangepast

Een GACS-systeem moet je op afstand kunnen bedienen en instellen. Voor een technisch beheerder met meerdere panden of een installateur scheelt dat veel ritjes.

Met Hero Balancer werk je vanuit de cloud. Vanuit één dashboard pas je instellingen en roosters aan of grijp je in bij een storing. Elke wijziging wordt vastgelegd, zodat je achteraf kunt zien wie wat heeft veranderd.

De warmtevraag, aanvoer- en retourtemperatuur van verschillende HVAC-installaties in een pand, weergegeven in het Hero Balancer Dashboard.

Energiegebruik en prestaties worden gerapporteerd

Meten is niet genoeg: je moet ook regelmatig kunnen aantonen dat je gebouw actief en zuinig wordt beheerd. Dat heb je nodig voor de wet, maar vaak ook voor duurzaamheidsdoelen en subsidieaanvragen.

Vanuit het Hero Balancer-dashboard exporteer je rapportages, van verbruiksdata tot besparingsanalyses. Die kun je zo doorsturen naar de omgevingsdienst, je eigen organisatie of een financier.

Veelgestelde vragen

Je bent GACS-plichtig als je eigenaar bent van een utiliteitsgebouw met verwarmings- of airconditioningssystemen met een gezamenlijk vermogen van meer dan 290 kW. Deze gebouwen moeten vanaf 1 januari 2026 beschikken over een gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS).

Bij het bepalen van het vermogen tel je het nominale vermogen op van alle systemen die zorgen voor verwarming of koeling in ruimtes waar mensen verblijven. De hoogste totale waarde is daarbij leidend. Voor warmtepompen gebruik je het nominale vermogen volgens EN 14511-4:2013.

Let op: vanaf 1 januari 2030 geldt de GACS-verplichting ook voor utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen met een vermogen van meer dan 70 kW.

Een GACS stelt je in staat om het energieverbruik van je gebouw continu te monitoren, te analyseren en waar nodig bij te sturen. Zo krijg je grip op het verbruik en zie je direct waar onnodige energie verloren gaat.

Daarnaast helpt een GACS je om de energie-efficiëntie van het gebouw te beoordelen. Het systeem signaleert rendementsverliezen in technische installaties en geeft inzicht in mogelijke verbeteringen. Ook kan het communiceren met alle aangesloten installaties en apparaten in het gebouw.

Een GACS werkt samen met andere systemen die invloed hebben op het energiegebruik, ongeacht de fabrikant. Het systeem kan bestaan uit meerdere onderdelen of uit één totaaloplossing.

Een GACS combineert meerdere gebouwfuncties in één samenhangend systeem. Het regelt het binnenklimaat, zoals temperatuur, ventilatie en luchtbehandeling, maar ook warm tapwater, verlichting en zonwering. Deze aansturing gebeurt via een Gebouw Beheer Systeem (GBS).

Daarnaast omvat een GACS altijd energiemanagement. Dat betekent dat het energieverbruik van het gebouw wordt gemonitord, geanalyseerd en actief kan worden bijgestuurd. Deze functies worden verzorgd door een Energie Management Systeem (EMS).

Beschik je alleen over een GBS of alleen over een EMS, dan voldoe je in de meeste gevallen nog niet aan de GACS-eisen. Pas wanneer GBS en EMS samen functioneren en zowel gebouwinstallaties als energieverbruik integraal worden beheerd, voldoe je aan de GACS-functionaliteit zoals beschreven in het Bouwbesluit.

De Hero Balancer GACS-Check

Wil je weten of jouw gebouw al aan de GACS-eisen voldoet? Doe de GACS-Check. Daarna neemt een van onze gebouwadviseurs contact met je op om je vragen te beantwoorden.

Liever direct contact? Mail naar [email protected] of bel naar 088 3033 700 

Start de GACS-Check via de knop hieronder.

Deel dit kennisartikel

Neem contact met ons op

Hoe kunnen we je bereiken?
Wanneer wil je teruggebeld worden?

Gratis demo via Microsoft Teams

Krijg jouw vragen beantwoord en kijk samen met een van onze Smart Building Advisors hoe Hero jou kan helpen met jouw vraagstuk.

Laat je gegevens achter, dan plannen we samen een demo van 15 minuten in.